اگر جانسون اند جانسون را بیشتر با شامپو بچه و پودر بچه می شناسید، نقطه شروع آشنایی تان با این نام با نقطه شروع خود شرکت فرق دارد. داستان جانسون اند جانسون از محصولات کودک آغاز نشد؛ از تلاش برای ایمن تر کردن جراحی و مراقبت از زخم شروع شد. حتی امروز هم برند «جانسونز» روی محصولات کودک را نباید با ساختار فعلی شرکت Johnson & Johnson یکی گرفت.
برای من، بخش مهم این داستان فاصله میان همین تصویر آشنا و واقعیت پیچیده شرکت است: کسب وکاری که با محصولات پزشکی رشد کرد، وارد زندگی روزمره خانواده ها شد، در بحران تایلنول نمونه ای مشهور از مدیریت مسئولانه ساخت و بعد، با پرونده های پودر تالک، زیر سؤال های جدی رفت.
داستان برند جانسون اند جانسون را باید با هر دو سوی آن خواند؛ هم توانایی اش در ساختن اعتماد، هم تصمیم هایی که این اعتماد را به آزمون گذاشتند.
داستان جانسون اند جانسون از کجا شروع شد؟

در سال ۱۸۸۶، سه برادر به نام های رابرت وود جانسون، جیمز وود جانسون و ادوارد مید جانسون، شرکت را در نیوبرانزویکِ ایالت نیوجرسی آمریکا تأسیس کردند. نام شرکت دو بار «جانسون» دارد، اما بنیان گذارانش سه برادر بودند.
مسئله ای که کسب وکار آن ها حول آن شکل گرفت، عفونت بود. در پزشکی آن دوره، روش های ضدعفونی هنوز به اندازه امروز جا نیفتاده بود و زخم جراحی می توانست به عفونتی مرگبار تبدیل شود.
طبق روایت آرشیو شرکت، رابرت وود جانسون در سال ۱۸۷۶ سخنرانی جوزف لیستر درباره جراحی ضدعفونی شده را شنید. اهمیت کار لیستر برای جانسون فقط در یک نظریه پزشکی نبود؛ فرصتی بود برای تولید وسایلی که اجرای آن نظریه را آسان تر کنند.
شرکت تازه تأسیس به تولید پانسمان، گاز، پنبه جاذب و دیگر ملزومات جراحی پرداخت و در گسترش تولید صنعتی محصولات استریل نقش داشت. اینجا یک تمایز مهم وجود دارد: جانسون اند جانسون مخترع اصل ضدعفونی نبود؛ بخشی از اهمیتش در تبدیل دانش پزشکی به محصولی قابل تولید و قابل استفاده بود.
از نگاه من، هسته اولیه برند همین جاست: کم کردن فاصله میان دانستنِ روش درست مراقبت و توانستنِ اجرای آن.
محصول کافی نبود؛ باید روش استفاده را هم آموزش می دادند
در سال ۱۸۸۸، شرکت راهنمای «روش های نوین درمان ضدعفونی شده زخم» را منتشر کرد. این راهنما به پزشکان توضیح می داد چگونه از روش های ضدعفونی در مراقبت و جراحی استفاده کنند.
البته با یک فعالیت صرفاً خیریه روبه رو نبودیم؛ محصولات شرکت هم در صفحات پایانی معرفی می شدند. آموزش و فروش در کنار هم قرار داشتند.
این بخش از داستان برای کسب وکارهای امروز هم آموزنده است. گاهی مانع خرید محصول، ناآشنایی با نام برند نیست؛ مشتری هنوز ضرورت محصول یا شیوه استفاده از آن را نمی داند. توضیح روشن و کاربردی می تواند هم به مصرف کننده کمک کند و هم بازار بسازد.
جانسون اند جانسون در همان سال ۱۸۸۸ کیت های تجاری کمک های اولیه را عرضه کرد که نمونه های ابتدایی آن برای کارکنان راه آهن طراحی شده بود. مسیر توسعه محصول از یک نیاز مشخص می گذشت: کسی که دور از امکانات پزشکی آسیب می بیند، چه وسایلی باید در دسترس داشته باشد؟
چطور یک شرکت تجهیزات پزشکی وارد خانه ها شد؟
گسترش جانسون اند جانسون به بازار خانواده ها، پیوند آن با مراقبت را روزمره تر کرد.
در سال ۱۸۹۴، کیت های زایمان و پودر بچه جانسونز عرضه شدند. در سال ۱۹۲۱، چسب زخم های بَند اِید وارد بازار شدند؛ محصولی که ارل دیکسون، از کارکنان شرکت، سال قبل اختراع کرده بود. شامپو بچه جانسونز نیز در سال ۱۹۵۴ با فرمول و پیام معروف «No More Tears» به بازار آمد؛ عبارتی که می توان آن را «دیگر خبری از اشک نیست» ترجمه کرد.
این محصولات یک وجه مشترک داشتند: مراقبت را از محیط تخصصی درمان به کارهای عادی زندگی می آوردند؛ پانسمان یک بریدگی کوچک، حمام کردن کودک یا آماده بودن برای یک حادثه.
از نظر برندسازی، همین کاربردهای کوچک اهمیت زیادی دارند. مصرف کننده لزوماً تاریخ شرکت را نمی خواند؛ با محصولی روبه رو می شود که باید در لحظه نیاز درست کار کند. تکرار این تجربه می تواند به نام تجاری معنا بدهد.
البته نباید از این مسیر نتیجه گرفت که هر محصول قدیمی یا آشنا الزاماً ایمن یا مناسب است. آشنایی، احساس اعتماد می سازد؛ ارزیابی ایمنی به شواهد جداگانه نیاز دارد. پرونده تالک بعدها این تفاوت را به مسئله ای جدی برای جانسون اند جانسون تبدیل کرد.
«مرام نامه»؛ شرکت می گوید اول به چه کسی پاسخ گوست؟
در سال ۱۹۴۳، رابرت وود جانسون دوم، پسر یکی از بنیان گذاران و مدیر وقت شرکت، متنی را تدوین کرد که با نام Our Credo، یا «مرام نامه ما»، شناخته می شود.
در نسخه فعلی این سند، نخستین مسئولیت شرکت متوجه بیماران، پزشکان، پرستاران، مادران، پدران و دیگر استفاده کنندگان از محصولات و خدمات است. سپس مسئولیت در برابر کارکنان، جامعه و محیط زیست مطرح می شود و در پایان، نوبت سهام داران می رسد.
این ترتیب، سودآوری را نفی نمی کند؛ سند صریحاً می گوید کسب وکار باید سود معقول داشته باشد. اما در سطح تعهد اعلام شده، مصرف کننده پیش از سهام دار قرار می گیرد.
به نظرم ارزش چنین متنی را باید هنگام تعارض منافع سنجید. وقتی حفاظت از مصرف کننده هزینه دارد، شرکت چه می کند؟ وقتی خبر بدی منتشر می شود، اطلاعات را چطور توضیح می دهد؟
مرام نامه به خودی خود اثبات رفتار اخلاقی نیست. بیشتر شبیه معیاری است که خود شرکت در اختیار دیگران می گذارد تا عملکردش را با آن مقایسه کنند.
بحران تایلنول؛ وقتی اعتماد به تصمیم عملی وابسته شد

در سال ۱۹۸۲، هفت نفر در منطقه شیکاگو پس از مصرف کپسول های تایلنولِ آلوده به سیانید جان باختند. تایلنول در آن زمان محصول مک نیل، از زیرمجموعه های جانسون اند جانسون، بود.
طبق گزارش تاریخی PBS، آلودگی پس از خروج محصول از کارخانه رخ داده بود؛ با دست کاری مجرمانه محصول روبه رو بودیم، نه خطای معمول فرمولاسیون یا تولید. بااین حال، برای مصرف کننده مسئله روشن بود: دارویی که باید درد را کم کند، به عامل مرگ تبدیل شده بود.
شرکت فراخوانی گسترده برای بیش از ۳۱ میلیون بطری تایلنول انجام داد و در هشداررسانی عمومی مشارکت کرد. سپس بسته بندی هایی معرفی شدند که باز شدن یا دست کاری آن ها برای خریدار قابل تشخیص تر بود.
دقت در این تعبیر مهم است: هیچ بسته بندی ای مصونیت مطلق ایجاد نمی کند؛ هدف، دشوارتر کردن دست کاری و آشکارتر کردن نشانه های آن بود.
این ماجرا بعدها به نمونه ای شناخته شده در آموزش مدیریت بحران تبدیل شد. اما درس آن صرفاً «خوب حرف زدن با رسانه ها» نیست. شرکت باید محصول را جمع آوری می کرد، هزینه می داد و شکل عرضه را تغییر می داد تا پیامش پشتوانه عملی داشته باشد.
برای یک کسب وکار ایرانی هم بخش قابل استفاده داستان همین است: در مسئله ایمنی، اطلاعیه جای توقف فروش، پیگیری محصول معیوب و جبران خسارت را نمی گیرد.
پرونده پودر تالک؛ بخش دشواری که نباید از روایت حذف شود

اگر داستان جانسون اند جانسون را با بحران تایلنول تمام کنیم، تصویری ناقص و بیش از حد خوش بینانه ساخته ایم.
شرکت در سال های بعد با دعاوی گسترده ای درباره محصولات حاوی تالک روبه رو شد. شاکیان مدعی بودند این محصولات در ابتلای آن ها به سرطان نقش داشته اند. جانسون اند جانسون این ادعاها را رد کرده و از ایمنی تالک آرایشی خود دفاع کرده است.
برای فهم این پرونده، باید سه موضوع را از هم جدا کنیم.
نخست، تصمیم تجاری شرکت: جانسون اند جانسون در اوت ۲۰۲۲ اعلام کرد عرضه جهانی پودر بچه حاوی تالک را در سال ۲۰۲۳ متوقف می کند و سبد پودر بچه را به محصولات مبتنی بر نشاسته ذرت تغییر می دهد. شرکت این اقدام را تصمیمی تجاری معرفی کرد و هم زمان بر موضع خود درباره ایمنی محصول قبلی ماند. بنابراین، نباید این اطلاعیه را به تنهایی اعتراف به سرطان زا بودن محصول دانست.
دوم، ارزیابی علمی: آژانس بین المللی پژوهش درباره سرطان، وابسته به سازمان جهانی بهداشت، در ژوئیه ۲۰۲۴ تالک را در گروه ۲A، یعنی «احتمالاً سرطان زا برای انسان»، طبقه بندی کرد. این ارزیابی بر شواهد محدود در انسان، شواهد کافی در حیوانات آزمایشگاهی و شواهد قوی درباره سازوکارهای مرتبط تکیه داشت.
این طبقه بندی درباره قابلیت سرطان زایی یک ماده است؛ نه اینکه هر مصرف کننده حتماً بیمار می شود، نه تعیین میزان خطر هر نوع مصرف و نه حکم اختصاصی درباره همه محصولات یک برند.
سوم، روند قضایی: رویترز در اول آوریل ۲۰۲۵ گزارش داد که یک قاضی آمریکایی پیشنهاد حدود ۱۰ میلیارد دلاری جانسون اند جانسون برای حل وفصل دعاوی تالک از مسیر ورشکستگی یک شرکت وابسته را رد کرده است. رد این طرح حقوقی را هم نباید با یک حکم علمی درباره تمام موارد مصرف تالک اشتباه گرفت.
برای تحلیل برند، مسئله اصلی این است که اعتبار گذشته، نگرانی تازه را بی اثر نمی کند. شرکتی که وعده مراقبت می دهد، باید بتواند به پرسش های دشوار درباره همان مراقبت پاسخ بدهد؛ حتی وقتی از نظر حقوقی با شاکیان اختلاف دارد.
جانسونز و جانسون اند جانسون دیگر یک ساختار شرکتی نیستند
یکی از خطاهای رایج در روایت این برند، معرفی محصولات مصرفی قدیمی به عنوان کسب وکارهای فعلی جانسون اند جانسون است.
در اوت ۲۰۲۳، جداسازی کسب وکار سلامت مصرف کننده در قالب شرکت Kenvue، یا کنویو نهایی شد. برندهایی مانند جانسونز، تایلنول، نوتروژینا، لیسترین و بند اِید در این مجموعه قرار گرفتند.
پس از این جداسازی، جانسون اند جانسون بر دو حوزه اصلی متمرکز شد:
- داروهای نوآورانه؛ شامل توسعه و عرضه درمان های تخصصی.
- فناوری پزشکی یا MedTech؛ شامل تجهیزات و فناوری های مورد استفاده در درمان، جراحی و مراقبت پزشکی.
این تفکیک برای خواننده ایرانی صرفاً جزئیاتی بورسی نیست. نام «جانسونز» روی شامپو بچه، به تنهایی نشان نمی دهد که آن محصول بخشی از سبد فعلی شرکت بورسی Johnson & Johnson است. تاریخ مشترک برندها با مالکیت و ساختار امروزی آن ها فرق دارد.
در تحول بعدی نیز کیمبرلی کلارک در اطلاعیه ۲ نوامبر ۲۰۲۶، تکمیل خرید کنویو را اعلام کرد. بنابراین، معرفی کنویو به عنوان شرکتی که همچنان مستقل از کیمبرلی کلارک است هم دیگر توصیف به روزی نیست.
از سوی دیگر، کوچک شدن حضور جانسون اند جانسون در قفسه محصولات روزمره به معنای کوچک شدن آن به یک شرکت کم اهمیت نیست. این شرکت برای سال مالی ۲۰۲۵، فروش حدود ۹۴٫۲ میلیارد دلار گزارش کرده است؛ عددی که مقیاس فعالیت دارویی و فناوری پزشکی آن را نشان می دهد.
چرا تغییر لوگوی ۲۰۲۳ فقط یک تغییر ظاهری نبود؟
جانسون اند جانسون در سپتامبر ۲۰۲۳ هویت بصری تازه ای معرفی کرد. نشان نوشتاری قدیمی، که از دست خط جیمز وود جانسون الهام گرفته بود، جای خود را به طراحی جدید داد و رنگ قرمز حفظ شد.
هم زمان، شرکت اعلام کرد بخش دارویی جانسن به تدریج با نام Johnson & Johnson Innovative Medicine شناخته می شود و بخش فناوری پزشکی نیز با نام Johnson & Johnson MedTech فعالیت می کند.
در اینجا تغییر هویت بصری پشتوانه ای واقعی در ساختار کسب وکار داشت: بخش مصرفی جدا شده بود و شرکت می خواست دارو و فناوری پزشکی را روشن تر زیر نام مشترک جانسون اند جانسون معرفی کند.
برداشت من این است که اهمیت این بازطراحی بیشتر از شکل حروف، به روشن کردن پاسخ یک سؤال مربوط بود: «این شرکت حالا دقیقاً چه کاری انجام می دهد؟»
این همان سؤالی است که در بسیاری از پروژه های تغییر برند گم می شود. لوگوی تازه می تواند تغییر کسب وکار را بیان کند؛ اما به تنهایی نه کیفیت را بهتر می کند و نه اعتماد آسیب دیده را برمی گرداند.
این داستان برای مخاطب ایرانی چه معنایی دارد؟
برای خواننده ای در ایران، بهتر است دو زاویه را جدا نگه داریم: نگاه مصرف کننده و نگاه صاحب کسب وکار.
از زاویه مصرف کننده، سابقه طولانی یک نام جای بررسی محصول مشخص را نمی گیرد. ترکیبات، کاربرد، هشدارها، تاریخ مصرف، شرایط نگهداری و اصالت کالا اهمیت دارند. حتی بسته بندی یا فرمول محصولات یک برند ممکن است در بازارهای مختلف یکسان نباشد.
همچنین از شهرت جهانی شرکت نمی توان وجود نمایندگی رسمی یا اعتبار یک فروشنده در ایران را نتیجه گرفت. این ها ادعاهایی جداگانه اند و به بررسی مستقل نیاز دارند.
از زاویه کسب وکار، چند بخش از مسیر جانسون اند جانسون ارزش تأمل دارد:
- شروع از مسئله مشخص: رشد اولیه شرکت به نیاز عملی برای مراقبت ایمن تر از زخم و جراحی متصل بود.
- آموزش همراه محصول: توضیح روش درست استفاده، بخشی از ارزشی بود که شرکت ارائه می کرد.
- تعهد قابل سنجش: مرام نامه وقتی معنا پیدا می کند که بتوان تصمیم های واقعی شرکت را با آن مقایسه کرد.
- مسئولیت هنگام بحران: اعتبار با اقدام پرهزینه و قابل بررسی ساخته می شود، نه صرفاً با لحن همدلانه.
- دقت در روایت گذشته: موفقیت تاریخی، مجوز نادیده گرفتن شکایت ها و شواهد تازه نیست.
به نظرم جانسون اند جانسون بیش از آنکه نمونه «یک برند همیشه قابل اعتماد» باشد، نمونه ای برای فهم سازوکار اعتماد است: اعتماد می تواند از حل یک نیاز واقعی آغاز شود، با تجربه های روزمره گسترش پیدا کند و زیر فشار بحران ها دوباره ارزیابی شود. سابقه شرکت بخشی از این ارزیابی است؛ پاسخ امروز آن به مسئولیت هایش، بخش تعیین کننده تر.
منابع
در این مقاله، تاریخچه و تصمیم های اعلام شده شرکت از منابع رسمی، ارزیابی سرطان زایی از مرجع علمی مستقل، و روایت بحران ها از گزارش های رسانه ای استفاده شده است. موضع رسمی شرکت درباره ایمنی محصولات، به عنوان موضع خود شرکت نقل شده، نه نتیجه گیری مستقل مقاله.
| منبع | موضوع مورد استفاده |
|---|---|
| تاریخچه رسمی جانسون اند جانسون | تأسیس، محصولات اولیه، بند اِید، شامپو بچه و تاریخ تدوین مرام نامه |
| آرشیو شرکت؛ آغاز فعالیت | تأثیر جوزف لیستر، تولید ملزومات جراحی، راهنمای آموزشی و منشأ نشان قدیمی |
| متن رسمی مرام نامه | ترتیب مسئولیت در برابر مصرف کنندگان، کارکنان، جامعه و سهام داران |
| PBS؛ مسمومیت های تایلنول در سال ۱۹۸۲ | هفت قربانی، فراخوان گسترده و تغییر بسته بندی دارو |
| اطلاعیه تغییر پودر بچه به نشاسته ذرت | برنامه توقف عرضه پودر تالک در سال ۲۰۲۳ و موضع ایمنی شرکت |
| آژانس بین المللی پژوهش درباره سرطان؛ پرسش وپاسخ ارزیابی تالک، ۲۰۲۴ | طبقه بندی گروه ۲A و مبنای شواهد علمی |
| رویترز؛ رد پیشنهاد حل وفصل دعاوی تالک، آوریل ۲۰۲۵ | رد طرح حدود ۱۰ میلیارد دلاری در دادگاه ورشکستگی |
| اطلاعیه نهایی شدن جداسازی کنویو، اوت ۲۰۲۳ | تفکیک کسب وکار مصرفی از جانسون اند جانسون |
| اطلاعیه کیمبرلی کلارک درباره تکمیل خرید کنویو، نوامبر ۲۰۲۶ | وضعیت مالکیت کنویو و برندهای مصرفی آن |
| معرفی هویت بصری جدید، سپتامبر ۲۰۲۳ | تغییر لوگو و نام گذاری بخش های دارویی و فناوری پزشکی |
| نتایج مالی سال ۲۰۲۵ | فروش سالانه ۹۴٫۲ میلیارد دلاری |
نظرات
برای ثبت نظر باید ثبتنام کنید.
ثبتنام / ورود