انواع مصاحبه استخدامی؛ برای هر جلسه چه چیزی آماده کنیم؟
اگر در پیام دعوت نوشته اند «مصاحبه آنلاین با مدیر واحد»، هنوز یک نکته معلوم نیست: قرار است درباره کارهای قبلی تان حرف بزنید، نمونه کار ارائه کنید یا همان جا مسئله ای را حل کنید؟ برای اولی، مرور رزومه به کارتان می آید. برای دومی، باید فایلی انتخاب کنید که سهم خودتان در آن معلوم باشد. سومی هم تمرین دیگری می خواهد: بتوانید موقع حل مسئله توضیح بدهید چرا از یک نقطه مشخص شروع می کنید.
من برای تشخیص نوع مصاحبه سه چیز را از هم جدا می کنم: چه کسی در جلسه است، چه چیزی را می سنجد و از من چه کاری می خواهد. «تلفنی» شیوه برگزاری را می گوید، «پنلی» ترکیب افراد را و «رفتاری» جنس سؤال را. یک جلسه می تواند هر سه ویژگی را داشته باشد. اگر دعوت نامه مبهم است، همین یک سؤال قبل از تأیید زمان کمک می کند: «برای این جلسه نمونه کار خاصی آماده کنم یا تمرکز روی گفت وگو درباره سابقه مه؟»
تماس اولیه و مصاحبه منابع انسانی؛ کدام شرط ها را همان اول روشن کنیم؟
تماس اولیه یا «غربالگری» معمولاً برای این است که معلوم شود ادامه مسیر برای کارجو و شرکت می ارزد یا نه. شرح آگهی را دم دست داشته باشید، به خصوص اگر برای چند موقعیت رزومه فرستاده اید. برای معرفی خودتان از بخشی از سابقه تان شروع کنید که به همان آگهی می خورد. اگر شرکت حسابدار مسلط به مغایرت گیری می خواهد، توضیح اینکه با چه حساب هایی کار کرده اید از مرور سال به سال رزومه مفیدتر است.
برای یک موقعیت حضوری در ایران، نشانی محل کار، تعداد روزهای حضور و تکلیف پنجشنبه ها می تواند تصمیم تان را عوض کند. «شناور»، «ترکیبی» و «حقوق توافقی» هر کدام جای یک سؤال دقیق دارند. اگر قرار است درباره حقوق حرف بزنید، عدد را با واحد و مبنا بگویید: تومان در ماه، خالص دریافتی یا ناخالص پیش از کسورات. در شغل فروش، مبلغ ثابت را از پورسانت جدا کنید. برای تعیین بازه هم گزارش حقوق جاب ویژن را در گروه شغلی، سطح ارشدیت و محدوده جغرافیایی مرتبط ببینید. موقع خواندن جدول دقت کنید ستون مربوط به دریافتی واقعی است یا حقوق درخواستی.
مصاحبه مفصل تر منابع انسانی ممکن است به دلیل تغییر شغل، شیوه همکاری یا انتظارتان از مدیر برسد. لازم نیست برای ترک محل قبلی دلیل آبرومندانه ای اختراع کنید. اگر مسئله تغییر شیفت بوده، همان را کوتاه بگویید و مشخص کنید با چه برنامه ای می توانید کار کنید. این توضیح برای تصمیم استخدامی کاربرد دارد؛ شرح اختلاف های قدیمی معمولاً ندارد.
مصاحبه رفتاری و موقعیتی؛ فرقشان را از فعل سؤال بفهمید

دو سؤال نمونه برای استخدام کارشناس پشتیبانی را کنار هم بگذارید:
- رفتاری: «از یک مورد بگید که سفارش مشتری دیر رسید و پیگیریش با شما بود. چه کار کردید؟»
- موقعیتی: «اگر سفارش دیر رسیده باشه و انبار هم زمان تحویل قطعی نده، به مشتری چه جوابی می دید؟»
سؤال اول شاهدی از گذشته می خواهد. یک مورد واقعی انتخاب کنید و با چهار تکه تعریفش کنید: موقعیت چه بود، مسئولیت شما چه بود، چه کردید و چه نتیجه ای داشت. این همان روش STAR است. جای مکث من روی قسمت سوم است. وقتی می گویید «تیم پیگیری کرد»، شنونده هنوز نمی داند کدام تماس، بررسی یا تصمیم با شما بوده. اگر نتیجه را دقیق نمی دانید، تا همان جایی حرف بزنید که خودتان پیگیر بوده اید. برای اولین شغل هم می شود از کارآموزی، پروژه دانشگاهی یا کار داوطلبانه مثال آورد؛ کافی است منبع تجربه را روشن بگویید.
در سؤال دوم می توانید اطلاعات بخواهید. مثلاً آیا زمان تحویل به مشتری تعهد شده؟ اجازه لغو سفارش دارید؟ بعد ترتیب کار را توضیح بدهید: وضعیت مرسوله را از کجا بررسی می کنید، چه گزینه ای در اختیار مشتری می گذارید و چه زمانی خبر بعدی را می دهید. وقتی زمان تحویل دست شما نیست، قول یک پیگیری مشخص از وعده تحویل قطعی قابل دفاع تر است.
ساختاریافته و آزاد یعنی چه؟
در مصاحبه ساختاریافته، سؤال های اصلی از قبل تعیین شده اند و پاسخ کارجوها با معیارهای مشترک سنجیده می شود. اگر مصاحبه گر بعد از جوابتان یادداشت برداشت و سراغ سؤال بعد رفت، از روی همین رفتار درباره کیفیت پاسختان قضاوت نکنید. در مصاحبه نیمه ساختاریافته، محورهای مشترک وجود دارد و مصاحبه گر می تواند روی بخشی از جواب شما بیشتر مکث کند. در گفت وگوی آزاد، مسیر جلسه بیشتر تابع صحبت های دو طرف است. برای این مدل آخر، یک نمونه مرتبط با مسئولیت اصلی شغل در ذهن داشته باشید تا اگر بحث طولانی شد، فرصت توضیح کارتان از دست نرود.
مصاحبه تخصصی، حل مسئله و آزمون عملی
در مصاحبه تخصصی، مدیر یا همکار آینده می خواهد بفهمد چقدر به خودِ کار مسلطید. برای یک شغل سئو، نوشتن «مسلط به سرچ کنسول» در رزومه شروع بحث است. سؤال دقیق تر می تواند این باشد: «کلیک ورودی گوگل کم شده؛ کدام گزارش را باز می کنید و دنبال چه تغییری می گردید؟»
من برای چنین سؤالی از فهرست علت های افت شروع نمی کنم. اول بازه های قابل مقایسه را مشخص می کنم. بعد می بینم افت کلیک مربوط به کدام صفحه ها و عبارت های جست وجوست. اگر تعداد نمایش ها تقریباً ثابت مانده، بررسی نرخ کلیک و جایگاه همان صفحه ها قدم بعدی معقولی است. ارزش جواب در این است که مصاحبه گر می تواند دلیل انتخاب هر قدم را بپرسد. گفتن «الگوریتم گوگل تغییر کرده» بدون شواهد، چنین امکانی نمی دهد.
در دعوت نامه های تخصصی به این سه تعبیر دقت کنید؛ هر کدام آمادگی متفاوتی می خواهند:
| قالب جلسه | چه چیزی آماده کنید؟ |
|---|---|
| بررسی نمونه کار یا پورتفولیو | یک کار مرتبط انتخاب کنید که بتوانید تصمیم خودتان، محدودیت کار و نتیجه اش را توضیح بدهید. نام مشتری و داده محرمانه را بدون اجازه نمایش ندهید. |
| حل مسئله یا مصاحبه موردی | برای یک مسئله فرضی، مثل افت فروش یک فروشگاه، اول معلوم کنید «افت» به تعداد سفارش اشاره دارد یا مبلغ فروش. بعد بگویید برای جدا کردن علت های احتمالی چه داده ای لازم دارید. |
| آزمون عملی | قرار است خروجی تحویل بدهید؛ مثلاً یک فایل اکسل را مغایرت گیری کنید یا جواب مکتوبی برای مشتری بنویسید. زمان، ابزار مجاز و شکل تحویل را پیش از شروع بپرسید. |
مرز آزمون عملی برای من جایی است که شرکت خروجی آماده مصرف می خواهد. تحلیل یک صفحه محصول می تواند مهارت کارجو را نشان بدهد. اگر درخواست به تدوین برنامه اجرایی کل فروشگاه رسید، پیشنهاد یک نمونه محدود یا همکاری با دستمزد کاملاً معقول است. بهتر است پیش از صرف وقت روشن شود چه کسی کار را می بیند و قرار است چه استفاده ای از آن بشود.
مصاحبه فردی، پنلی و گروهی؛ ببینید چه کسانی در جلسه اند

در مصاحبه فردی با یک نفر حرف می زنید. اگر او مدیر مستقیم شماست، فرصت خوبی دارید بفهمید کار روزمره چطور پیش می رود. مثلاً بپرسید: «وقتی دو سفارش فوری هم زمان می رسه، اولویت رو چه کسی تعیین می کنه؟» جواب این سؤال درباره حدود اختیار شما اطلاعاتی می دهد که از عنوان شغل درنمی آید.
در مصاحبه پنلی چند مصاحبه گر روبه روی یک کارجو می نشینند. ممکن است مدیر مالی دلیل هزینه را بخواهد و مدیر فنی درباره امکان اجرا بپرسد. پاسخ را خطاب به کسی شروع کنید که سؤال پرسیده و به اندازه ای زمینه بدهید که بقیه هم بحث را دنبال کنند. اگر دو سؤال با هم مطرح شد، جدا جواب بدهید؛ لازم نیست وسط توضیح فنی مدام به بحث هزینه برگردید.
در مصاحبه گروهی چند کارجو در یک جلسه حضور دارند. اگر به گروه تمرین مشترک دادند، مشارکت مفید می تواند یک سؤال کوتاه باشد: «قبل از انتخاب راه حل، روی معیار انتخاب توافق داریم؟» گاهی هم کار ارزشمند این است که پیشنهاد نیمه تمام یکی از اعضا را بشنوید و کمک کنید گروه تصمیمش را ثبت کند. «کانون ارزیابی» عنوان گسترده تری است و ممکن است مصاحبه، تمرین گروهی، ارائه یا ایفای نقش را کنار هم داشته باشد.
حضوری، تلفنی یا ویدئویی؛ چه چیزی در آمادگی عوض می شود؟
برای جلسه حضوری، نشانی محل مصاحبه را با محل کار یکی فرض نکنید؛ ممکن است دفتر مرکزی و محل خدمت دو جای متفاوت باشند. در تماس تلفنی، رزومه و آگهی جلوی دستتان باشد. اگر تماس بدون هماهنگی در محیط شلوغ برقرار شد، یک زمان مشخص برای تماس مجدد پیشنهاد بدهید.
مصاحبه ویدئویی دو شکل دارد. در جلسه زنده می توانید سؤال مبهم را همان لحظه روشن کنید. لینک را از قبل با همان گوشی یا لپ تاپی امتحان کنید که روز جلسه استفاده می کنید. اگر دسترسی به پلتفرم یا پایداری اینترنت برایتان مسئله است، از قبل روی یک شماره تماس جایگزین توافق کنید. در مصاحبه ضبط شده، پاسخ را برای بررسی بعدی ثبت می کنید. پیش از شروع، زمان پاسخ و امکان ضبط دوباره را از روی دستورالعمل بخوانید؛ امکان تکرار را قطعی فرض نکنید.
جلسه نهایی در شرکت خصوصی و ارزیابی استخدام دولتی
در شرکت خصوصی، دعوت به مصاحبه نهایی هنوز پیشنهاد قطعی استخدام نیست. اینجا وقت مناسبی است که اختلاف برداشت ها را پیدا کنید. اگر در آگهی «مدیریت تیم» آمده، بپرسید چند نفر اکنون در تیم هستند و اختیار تقسیم کار با چه کسی است. پیش از قبول پیشنهاد هم مبلغ ثابت، مزایا، نوع و مدت قرارداد، شرایط دوره آزمایشی، بیمه و تاریخ شروع را مکتوب بگیرید. عبارت «بعداً هماهنگ می کنیم» برای موردی که روی قبول یا رد پیشنهاد اثر دارد، جواب کافی نیست.
در استخدام دستگاه های اجرایی، ملاک آمادگی دفترچه همان آزمون، اصلاحیه ها و اطلاعیه دستگاه مربوط است. بررسی مدارک، ارزیابی تخصصی و مراحل گزینش را با هم اشتباه نگیرید. عنوان مرحله ای را که برایش دعوت شده اید دقیق بخوانید و فهرست مدارک و مهلت مراجعه را از اطلاعیه خودتان بردارید. تجربه داوطلب دوره قبل می تواند برای تمرین مفید باشد؛ زمان و مدارک شما را اطلاعیه همین دوره تعیین می کند.
من برای پایان مصاحبه با مدیر مستقیم یک سؤال را ترجیح می دهم: «سه ماه بعد از شروع کار، از روی کدام کارِ تحویل شده می گید انتخاب درستی داشتید؟» اگر پاسخ «گزارش فروش قابل اتکا» باشد، می شود درباره دسترسی به داده ها و مسئول تأیید گزارش حرف زد. اگر هر کس در جلسه انتظار متفاوتی داشته باشد، همان جا فرصتی دارید که پیش از قبول مسئولیت بفهمید دقیقاً قرار است پاسخ گوی چه کاری باشید.
منابع
| منبع | موضوع مرتبط |
|---|---|
| اداره مدیریت نیروی انسانی آمریکا؛ مصاحبه های ساختاریافته | ساختار سؤال ها، معیار ارزیابی و تفاوت سؤال رفتاری با موقعیتی |
| خدمات ملی مشاغل بریتانیا؛ روش STAR | آماده کردن مثال واقعی و توضیح سهم فرد در نتیجه |
| Prospects؛ تمرین ها و آزمون های مصاحبه | تمرین گروهی، ارائه و ارزیابی عملی |
| خدمات ملی مشاغل بریتانیا؛ مصاحبه ویدئویی | تفاوت جلسه زنده و ضبط شده و آمادگی فنی |
| جاب ویژن؛ گزارش حقوق و دستمزد | مقایسه حقوق دریافتی و درخواستی در بازار کار ایران |
| مرکز آزمون جهاد دانشگاهی | دفترچه ها، اصلاحیه ها و اطلاعیه آزمون های استخدامی تحت پوشش این مرکز |
نظرات
برای ثبت نظر باید ثبتنام کنید.
ثبتنام / ورود