استوری تلینگ چیست؟

استوری تلینگ چیست؟

استوری تلینگ چیست؟ فرق تعریف کردن یک اتفاق با قصه گفتن

استوری تلینگ یعنی روایت گری؛ به جای اینکه پیامی رو مستقیم بگی، اون رو در قالب یک داستان منتقل می کنی تا مخاطب راحت تر باهاش ارتباط بگیره و بهتر به خاطرش بسپاره.

استوری تلینگ در مارکتینگ یعنی به جای اینکه فقط بگی محصولت چه ویژگی هایی داره، با یک داستان نشون بدی اون ویژگی چه فرقی توی زندگی مشتری ایجاد می کنه. توی یک الگوی رایج، مشتری شخصیت اصلی داستانه؛ محصول یا برند بهش کمک می کنه از یک مشکل عبور کنه.

مثلا به جای اینکه بگی «نرم افزار ما یادآوری خودکار پرداخت داره»، می تونی بگی: «مریم هر آخر ماه باید پیام هاش رو زیرورو می کرد تا بفهمه کدوم فاکتورها هنوز پرداخت نشدن. حالا نرم افزار سر موعد یادآوری رو می فرسته و مریم فقط وضعیت پرداخت ها رو چک می کنه.»

توی هر دو پیام از یک ویژگی حرف می زنی، ولی توی دومی مخاطب می تونه خودش رو جای مریم بذاره و بفهمه این ویژگی به چه دردش می خوره.

برای فهم بهتر، این سه جمله رو درباره ی همون نرم افزار پرداخت مقایسه کن:

  • ویژگی: «نرم افزار یادآوری خودکار پرداخت داره.»
  • فایده: «دیگه لازم نیست برای هر فاکتور جداگانه پیام بدی.»
  • داستان: «مریم جمعه شب داشت بین پیام ها می گشت تا ببینه کدوم مشتری هنوز پول فاکتورش رو نداده. ماه بعد، نرم افزار سر موعد یادآوری ها رو فرستاد و مریم فقط فهرست پرداخت ها رو چک کرد.»

فرقش اینه که فایده می گه محصول چه کمکی می کنه؛ داستان نشون می ده اون کمک کی و چرا به درد می خوره. مخاطبی که خودش آخر ماه دنبال فاکتورهای پرداخت نشده می گرده، احتمالا با خوندن داستان می گه: «این دقیقا مشکل منه.»

برای نوشتن یک داستان بازاریابی، از این چهار سؤال شروع کن:

  1. داستان درباره ی کیه؟ کسی که مخاطب بتونه خودش رو جاش بذاره.
  2. کی به مشکل می خوره؟ یک موقعیت مشخص نشون بده، نه فقط یک مشکل کلی. «جمعه شب بین پیام ها می گشت» از «مدیریت مالی براش سخت بود» ملموس تره.
  3. محصول دقیقا چه کمکی می کنه؟ کارش رو توی داستان نشون بده، نه اینکه وسط روایت فهرست ویژگی ها رو بیاری.
  4. آخرش چی عوض می شه؟ یک تغییر مشخص و باورپذیر بگو، نه وعده ای مثل «دیگه هیچ وقت مشکل مالی نداره».

استوری تلینگ لازم نیست طولانی یا احساسی باشه؛ همین که مخاطب موقعیت قبل، نقش محصول و تغییر بعدش رو ببینه، حتی سه جمله هم می تونه کافی باشه.

استوری تلینگ چیست؟ فرقِ تعریف کردن یک اتفاق با قصه گفتن

«عکس رو برگردون. پشتش رو هم گرفتی؟»

فرض کن داری آلبوم خانوادگی تون رو اسکن می کنی. بیست تا عکس رو ردیف کردی و اسم فایل ها رو هم گذاشتی «قدیمی ۱» تا «قدیمی ۲۰». مادرت یکی از عکس ها رو برمی گردونه. پشتش با خودکار آبی نوشته: «تبریز، عید ۶۳. اولین عید توی خونه ی خودمون.» حالا باید برگردی سراغ نوزده تای دیگه. تا یک دقیقه پیش فکر می کردی کارت ثبت چهره هاست؛ حواست نبود که نصف خاطره شاید پشت عکس باشه.

استوری تلینگ (Storytelling) یعنی قصه گویی: اتفاق ها رو طوری انتخاب و روایت کنی که مخاطب بفهمه چه چیزی برای چه کسی مهم بود و بعد چه تغییری کرد. می شد از همون اول نوشت «موقع اسکن عکس های قدیمی، پشتشون رو هم بررسی کن». دستور خوبیه. قصه اما نشون می ده چرا کسی که این نکته رو نشنیده، ممکنه بیست بار پشت سر هم از کنارش رد بشه.

فرق داستان با فهرست اتفاق ها کجاست؟

فرق داستان با فهرست اتفاق ها کجاست؟

ای. ام. فورستر در کتاب جنبه های رمان فرق «داستان» و «پیرنگ» رو با دو جمله توضیح می ده. به ترجمه ی فارسی: «شاه مرد و بعد ملکه مرد» یک داستانه. «شاه مرد و بعد ملکه از غصه مرد» یک پیرنگه. در جمله ی اول می پرسیم «بعدش چی شد؟» در دومی پای یک سؤال دیگه هم باز می شه: «چرا؟»

همین فرق به درد نوشتن یک کپشن ساده هم می خوره. «عکس ها رو اسکن کردم، مادرم اومد، چند تا عکس رو دوباره اسکن کردم» ترتیب کارها رو می گه. ولی تا نوشته ی پشت عکس رو نبینیم، دوباره کاری معنی نداره. برای پیدا کردن نخ قصه، بین دو اتفاق دنبال یک «چون» بگرد. لازم نیست خود کلمه رو بنویسی؛ رابطه باید برای خواننده روشن باشه.

اسم انگلیسی این کار نباید گولمون بزنه. دانشنامه ی ایرانیکا در مدخل «نقالی» توضیح می ده که نقال ایرانی با حرکت بدن صحنه رو بازسازی می کرد و گاهی از پرده ی نقاشی کمک می گرفت. شنونده ممکن بود آخر داستان رستم و سهراب رو هم بدونه و باز پای نقل بشینه. پس کشش قصه فقط به غافلگیر کردن نیست؛ گاهی می مونیم تا ببینیم یک لحظه ی آشنا چطور روایت می شه.

چطور از یک موضوع معمولی قصه دربیاریم؟

چطور از یک موضوع معمولی قصه دربیاریم؟

از «چه پیامی می خوام بدم؟» شروع نکنی هم چیزی از دست نمی ره. گاهی سؤال بهتر اینه: «کی مجبور شدم نظرم یا کارم رو عوض کنم؟» جوابش معمولا تو رو از جمله های کلی می رسونه به یک صحنه. برای نوشتن پیش نویس، این چهار تصمیم کمکت می کنه:

  1. معلوم کن قصه مال کیه. توی ماجرای آلبوم، اگر راوی کسیه که اسکن می کنه، قصه درباره ی اشتباه اونه. اگر راوی مادره، شاید قصه درباره ی این باشه که دست خط صاحب خونه ی تازه عروس رو بعد از چهل سال شناخته. عکس همونه؛ زاویه ی دید عوض شده.
  2. ببین چی ممکنه از دست بره. گروه قصه گویی زنده ی The Moth از راوی می پرسه: «چی ممکنه به دست بیاری یا از دست بدی؟» لازم نیست جوابش نجات جان کسی باشه. اینجا کافیه بفهمیم اگر آلبوم بین بچه ها تقسیم بشه، نسخه ی دیجیتال دیگه نشونی از اون عید نداره.
  3. از جایی وارد شو که چیزی در حال اتفاق افتادنه. «از بچگی به عکاسی علاقه داشتم» شروع اشتباهی نیست، ولی برای این قصه زیادی دوره. «پشتش رو هم گرفتی؟» ما رو می بره سر میز، درست وقتی که هنوز نمی دونیم پشت عکس چیه.
  4. پایان رو با یک کار نشون بده. به جای «آن روز ارزش خاطرات را فهمیدم» بنویس: «برای عکس بعدی دو تا فایل ساختم: عید ۶۳ ـ رو، عید ۶۳ ـ پشت.» حالا خواننده خودش می فهمه چه چیزی عوض شده. دیگه موعظه لازم نیست.

این ها فرم اجباری قصه نیستن. اگر داری خاطره ای واقعی می نویسی و عین حرف کسی یادت نیست، از زبونش دیالوگ نساز. «مادرم پرسید پشت عکس رو هم اسکن کرده ام یا نه» به اندازه ی کافی زنده ست.

یک قصه برای کلاس، یک قصه برای صفحه ی فروش؟

بستگی داره مخاطب بعدش باید بتونه چه کاری بکنه. توی کلاس آموزش موبایل، می تونی یک عکس رو نشون بدی و از هنرجوها بخوای براش اسم فایل انتخاب کنن. بعد پشت عکس رو نشون بده. کسی که یک دقیقه قبل نوشته «عکس سه نفر کنار حوض»، حالا تاریخ و مناسبت رو هم داره. اینجا قصه جای آموزش رو نگرفته؛ مسئله ای ساخته که هنرجو خودش دلش می خواد حلش کنه.

برای صفحه ی یک عکاسی، همین ماجرا کاربرد دیگه ای داره: مشتری می فهمه «اسکن دورو» دقیقا پول چه خدمتیه. اما اگر برای پیدا کردن قیمت باید هفت اسلاید خاطره ورق بزنه، قصه مزاحمه. اول معلوم کن اسکن پشت عکس جزو تعرفه ست یا هزینه ی جدا داره. بعد اگر خواست، ماجرای اون دست خط آبی رو هم می خونه.

استوری تلینگ هم لزوما «استوری گذاشتن» نیست. اولی شیوه ی روایت کردنه؛ دومی اسم یک قالبه. برای کسی که اینترنتش کند شده یا توی مترو صدا رو بسته، دو عکس کم حجم از رو و پشت یک تصویر با یک خط توضیح، از ویدیویی که بدون صدا مفهوم نیست کارآمدتره. فقط اگر عکس مال مشتریه، برای انتشار هر دو طرفش اجازه بگیر؛ شاید با نمایش چهره مشکلی نداشته باشه ولی نخواد اسم و نشانی پشت عکس دیده بشه.

قصه ی قانع کننده لزوما مدرک خوبی نیست

ملانی گرین و تیموتی براک در پژوهشی درباره ی غرق شدن در روایت دیدن خواننده هایی که بیشتر جذب قصه می شدن، بیشتر هم به باورهای همسو با اون متمایل بودن. این نتیجه یک هشدار کاربردی داره: همون چیزی که قصه رو شنیدنی می کنه، ممکنه یک ادعای ضعیف رو هم باورپذیر کنه.

تجربه ی یک مشتری نشون می ده برای اون آدم چه اتفاقی افتاده؛ ثابت نمی کنه همه ی مشتری ها همین نتیجه رو می گیرن. اگر ماجرا مثل مثال آلبوم فرضیه، همون اول روشنش کن. اگر می گی «بیشتر مشتری های ما اسکن دورو می خوان»، برای «بیشتر» باید عدد داشته باشی، نه فقط یک خاطره ی خوب.

برای تمرین، آخرین باری رو بنویس که وسط کاری دست نگه داشتی. پیش نویست رو بده به یک نفر و به جای «قشنگ بود؟» بپرس: «کی فهمیدی چرا دست نگه داشتم؟» اگر انگشتش رو گذاشت روی یک جمله، جای درست قصه ات رو پیدا کردی. شاید هرچه قبل از اون نوشتی فقط برای این بوده که خودت به سر میز برسی.

منابع

منبع انگلیسی بخش مرتبط با مقاله
E. M. Forster — Aspects of the Novel، فصل «The Plot» مثال شاه و ملکه و تفاوت ترتیب زمانی با رابطه ی علت و معلولی
National Storytelling Network — What Is Storytelling? تعریف قصه گویی و سهم تخیل شنونده در ساختن صحنه
Encyclopaedia Iranica — Naqqāli سنت نقالی در ایران، اجرای بدنی و استفاده از پرده ی نقاشی
The Moth — Tell Your Story توصیه های اجرایی درباره ی نقطه ی شروع و چیزی که راوی ممکنه از دست بده
Green & Brock (2000) — The Role of Transportation in the Persuasiveness of Public Narratives پژوهش تجربی درباره ی ارتباط غرق شدن در روایت با باورهای خواننده

نظرات

برای ثبت نظر باید ثبت‌نام کنید.

ثبت‌نام / ورود