زبان بدن زنان دروغگو

ببین، وقتی می‌پرسی «زبان بدن زنان دروغگو»، احتمالا دنبال لیستی هستی که بهت بگوید مثلاً «فلان حرکت دست یعنی دروغ». رک بگویم؛ اگر کسی این لیست را به تو داده، یا احمق است یا می‌خواهد سرکیسه‌ات کند. در دنیای واقعیِ کسب و کار، چیزی به اسمِ دکمه خاموش و روشنِ حقیقت نداریم. اما یک حقیقتی هست که باید درک کنی: رفتارِ زنان هنگام دروغ گفتن، اغلب با مردان فرق دارد چون «فشارِ اجتماعی» متفاوتی روی دوششان است.

زنان هنگام دروغ‌گویی نشانه اختصاصی و قابل اعتمادی ندارند. آنچه ممکن است در یک گفتگو دیده شود، بیشتر به فشار موقعیت، رابطه قدرت، فرهنگ، اضطراب و شخصیت فرد مربوط است تا زن یا مرد بودن او.

در فرهنگِ کاری ما، به زنان اغلب دیکته شده که «مبادی آداب» و «خوش‌مشرب» باشند. همین باعث می‌شود وقتی یک زن در فضای حرفه‌ای دروغ می‌گوید، لایه‌ای از «ادایِ مودب بودن» روی چهره‌اش بکشد که تشخیصِ نیتِ واقعی‌اش را سخت‌تر می‌کند.

یک بار با شریکِ تجاریِ یک کلینیکِ زیبایی در سعادت‌آباد جلسه داشتم. زنی باهوش که قرار بود روی پروموشن‌های اینستاگرام کار کند. وقتی از او پرسیدم چرا نرخِ تبدیلِ سرنخ‌ها (Leads) در CRM وردپرس با گزارش‌های اینستاگرامی‌اش نمی‌خواند، او شروع کرد به لبخند زدن. نه یک لبخندِ واقعی، بلکه یک لبخندِ خشک که فقط لب‌ها را درگیر می‌کرد. پل اکمن در کتاب Telling Lies می‌گوید لبخندِ واقعی باید عضلاتِ دور چشم را هم جمع کند. او فقط داشت با لب‌هایش نمایش می‌داد که «من دارم با صداقت کامل حرف می‌زنم».

او در حالی که داشت درباره «الگوریتم جدید اینستاگرام» و «باگ‌های فنی» بهانه‌تراشی می‌کرد، مدام با بندِ ساعت‌اش بازی می‌کرد. این همان چیزی است که جو ناوارو در What Every Body Is Saying به آن می‌گوید «رفتارهای خودآرام‌سازی». او داشت استرسِ ناشی از دروغش را با لمسِ مچِ دستش تخلیه می‌کرد. من نیازی نداشتم به چشم‌هایش زل بزنم تا بفهمم دروغ می‌گوید؛ من دیدم که چطور «تنشِ درونی‌اش» با «ادایِ آرامشِ ظاهری‌اش» در تناقض بود.

وقتی زنی در موقعیتِ دروغ قرار می‌گیرد، اغلب تلاش می‌کند «همرنگِ جماعت» بماند. این یعنی حرکاتِ بدنش ممکن است کمی سفت و منجمد باشد تا مبادا با یک حرکتِ اضافه، لو برود. در حالی که مردها موقع دروغ گفتن اغلب پرخاشگرتر می‌شوند یا فضا را اشغال می‌کنند، زنانِ دروغگو معمولاً عقب‌نشینی می‌کنند. کیف‌شان را جلوتر می‌کشند، دست‌هایشان را بیشتر جمع می‌کنند یا سعی می‌کنند با حرکاتِ ظریفِ سر، تاییدِ شما را بگیرند.

آلدرت وریج در The Psychology of Deception به نکته‌ای اشاره می‌کند که در بیزنسِ ایران خیلی دیده‌ام: «بار شناختی». کسی که دروغ می‌گوید، مغزش تحت فشار است. زنی که در جلسه سعی می‌کند دروغش را به کرسی بنشاند، مدام در حالِ مدیریتِ «تصویری» است که از خودش می‌سازد. او حواسش به لحنِ صدایش هست، حواسش هست که چهره‌اش خیلی نگران به نظر نرسد، و این «مدیریتِ اضافه»، باعث می‌شود جملاتش کش‌دارتر شود. او به جای یک جوابِ کوتاه و قاطع، از توضیحاتِ اضافه استفاده می‌کند تا خلاءهای منطقیِ دروغش را پر کند.

اگر می‌خواهی بدانی کسی دارد دروغ می‌گوید یا نه، دنبالِ «تیکِ عصبی» نگرد. دنبالِ «ناسازگاری» باش. ببین کلامش با زبانِ بدنش می‌خواند یا نه. اگر از او درباره قراردادِ کاری پرسیدی و گفت «همه چیز طبق برنامه است»، اما پاهایش به سمتِ خروجیِ اتاق بود یا بدنش از تو زاویه گرفت، یعنی «او» در آن لحظه با «حرفش» یکی نیست.

در نهایت، مدیریتِ کسب و کار بازیِ پلیس‌بازی نیست. اگر مدام مجبورید از زبانِ بدنِ کارمند یا شریکتان بفهمید دروغ می‌گوید، یعنی سیستمِ شفافیتِ شما مشکل دارد. به جایِ اینکه دنبالِ «زبانِ بدنِ دروغگو» باشید، سیستمی بسازید که دروغ گفتن در آن سخت باشد.